Eind mei van dit jaar publiceerde het College van B&W het coalitieakkoord: Alphen aan den Rijn 2026–2030, Samen groeien naar de toekomst. De wethouders van de coalitiepartijen Nieuw Elan, CDA, PRO Alphen aan den Rijn en D66 werken inmiddels aan een uitvoeringsagenda om het akkoord in praktijk te brengen. “Aan die praktische vertaalslag willen wij met Energiek Alphen graag een bijdrage leveren”, zegt Erik de Ruijter. Hij ziet het EA-voorstel als een praktische verdieping van de samenwerking in het kader van het convenant 2025-2028 tussen de gemeente en Energiek Alphen.

In het voorstel spelen lokale energiegemeenschappen de hoofdrol. Wat zijn dat en hoe werkt zo’n energiegemeenschap? De Ruijter: “Een energiegemeenschap bestaat uit bewoners, bedrijven en organisaties/instellingen die samen energie gebruiken en produceren en proberen hun vraag en aanbod zo goed mogelijk op elkaar af te stemmen. Als Energiek Alphen hebben wij samen met een aantal enthousiaste Benthuizenaren al de eerste stappen gezet om daar een energiegemeenschap te vormen. Een Glanskern, zoals wij dat noemen. Begin 2027 wordt de officiële oprichting van Glanskern Benthuizen een feit. Ook in Hazerswoude-Rijndijk, Koudekerk aan den Rijn en Groenendijk zijn inwoners gestart met een Glanskern-project, waarbij Energiek Alphen hen met raad en daad ondersteunt. Verder treffen we voorbereidingen voor een derde Glanskern in Alphen zelf.”

Energiegemeenschappen zijn volgens het kabinet essentiële bouwstenen voor het energiesysteem van de toekomst. En TNO berekende dat dergelijke decentrale ontwikkelingen tot 24,5 miljard euro kunnen besparen op netinvesteringen. Een groot deel van die besparing komt precies van wat energiegemeenschappen al doen: lokale opwek combineren met slimme opslag en afgestemde vraag. De nieuwe Energiewet staat onderling delen van energie binnen een energiegemeenschap ook toe.

Glanskern Benthuizen

Het Glanskern-project in Benthuizen is een schoolvoorbeeld van hoe je een energiegemeenschap samen met inwoners, bedrijven en organisaties opbouwt. In een eerste pilot deden zeven partijen mee: drie inwoners, twee bedrijven, een kerk en de voetbalclub. “Ze hebben allemaal hun eigen gebruiksprofiel. Lokale betrokkenheid en een goede mix van verschillende gebruiksprofielen zijn belangrijke voorwaarden voor het welslagen van een energiegemeenschap”, vertelt EA-bestuurslid Menno Stijl. Bekijk in deze animatie hoe de Glanskern Benthuizen is opgezet.

Stijl: ”We onderzochten en rekenden in een simulatieomgeving uit dat de deelnemers met elkaar bijna honderd procent gelijktijdigheid konden bereiken. Dit betekent dat de energie die door de ene deelnemer wordt opgewekt op hetzelfde moment door een andere deelnemer wordt gebruikt. Zij hebben daar het landelijke netwerk niet voor nodig. Deelnemers maken onderling afspraken, ook over de prijs. Energie die ze overhouden, wordt opgeslagen in een buurtbatterij. Komen ze energie te kort, dan kopen ze bij op het landelijke net. Of ze kunnen meer duurzame energie zelf opwekken door bijvoorbeeld samen een kleine windmolen te gaan exploiteren. Rendement komt toe aan de eigen gemeenschap en verdwijnt niet in de zakken van aandeelhouders van grote internationale energiemaatschappijen en Chinese windmolenproducenten.”

Federatieve gemeenschap

A la Glanskern Benthuizen wil Energiek Alphen aan den Rijn meer energiegemeenschappen kleinschalig en vanuit de praktijk ontwikkelen, als initiatiefnemer maar ook als facilitator of ondersteunend met kennis aan andere initiatiefnemers. “Wat we daarvan leren nemen we mee naar nieuwe projecten. Elke wijk of gebied krijgt zijn eigen Glanskern. Op termijn kan dat een federatieve gemeenschap voor Alphen aan den Rijn opleveren. Daar gaat ons voorstel aan B&W over”, aldus Stijl.

De Ruijter: “Wij vragen aan de gemeente geen groot nieuw programma en geen brede adviesrol. Wij vragen vooral vertrouwen, ruimte, verbinding en praktische samenwerking. Om te beginnen door de rol van lokale energiegemeenschappen in de toekomstige energievoorziening van Alphen te erkennen en ons ruimte te geven aan de Glanskern-projecten. Overigens hebben wij méér te bieden. We hebben veel praktijkkennis over energiebesparing en energiearmoede. Binnenkort vieren we ook dat we inmiddels tweeduizend energieadviesgesprekken met inwoners hebben gevoerd om thuis maatregelen te nemen waarmee zij hun energieverbruik kunnen verminderen.”

“Op al deze manieren kunnen wij – in samenwerking ook met andere organisaties zoals Woonforte, de Voedselbank en de VOA – meewerken aan de aanpak van energievraagstukken op lokaal niveau. Daarmee sluiten we direct aan bij het coalitieakkoord en de uitvoeringsagenda, die inzetten op energierechtvaardigheid, opslag en flexibiliteit, lokaal eigendom en samenwerking met inwoners en maatschappelijke organisaties”, aldus de voorzitter van Energiek Alphen. Wethouder Schotanus gaat daarin mee. “Met lokale energiegemeenschappen, energiebesparing en een aanpak van energiearmoede zetten we in op betaalbare, betrouwbare en duurzame energie voor iedereen.”

Foto
De EA-bestuursleden Frank van Oudenhove (links), Ferd Schelleman (midden) en Erik de Ruijter (rechts) met wethouder Gert-Jan Schotanus en beleidsmedewerkers Lise de Vroed (links) en Berber Nijkamp (rechts).