Energiegemeenschappen zijn samenwerkingsverbanden van bewoners, bedrijven en/of publieke partijen, die samen duurzame energie opwekken (zon en wind) en met elkaar delen. Dat is: opwekken, gebruiken en opslaan én onderling verrekenen. Dit gaat grotendeels buiten het grote landelijke energienetwerk om. Als energiegemeenschap ben je minder afhankelijk van geopolitieke ontwikkelingen en andere marktverstoringen. En: je bepaalt zelf de prijs.

Energiedelen klinkt gemakkelijk. Het kan en het mag, zo is door de Europese Unie bepaald en inmiddels ook geregeld in de nieuwe Energiewet (2026). Er komt echter heel wat bij kijken om het daadwerkelijk te realiseren. om|nieuwe energie is bij tientallen proefprojecten in Nederland betrokken die energiedelen in de praktijk mogelijk moeten maken. Voorbeelden hiervan zijn onder meer bij de zogenoemde Glanskern-pilots van Energiek Alphen aan den Rijn in Benthuizen en in Hazerswoude-Rijndijk Oost/Koudekerk/Groenendijk. In deze kernen krijgt de opbouw van lokale energiegemeenschappen inmiddels vorm.

Ook in de ‘kern’ Alphen wordt al gewerkt aan de oprichting van een lokale gemeenschap: Glanskern Alphen Samen. Feitelijk vormen de deelnemers aan Zon op Alphen ook al een energiegemeenschap. Voor de ledenvergadering van 19 mei jl. was André Dippell uitgenodigd om zijn visie te geven op de ontwikkelingen op de elektriciteitsmarkt. Die zijn er véél: er is vrijwel dagelijks nieuws als gevolg van de toestand in het Midden-Oosten en over ons overvolle stroomnetwerk. Hoge prijzen, dreigende tekorten en zaken zoals netcongestie en het afschaffen van de salderingsregeling komen daar ook nog bij.

Méér mogelijk

Na een korte introductie van om|nieuwe energie gaf Dippell aan de ruim veertig bezoekers van de ALV een inkijkje in hoe de elektriciteitsmarkt werkt. De ene keer met prijzen per jaar en per kwartaal, de andere keer met prijzen per dag, uur en kwartier. Verder is er de verschuiving naar steeds meer duurzame energie. “In Nederland wekken we al 56 procent van onze energiebehoefte duurzaam op (zon en wind). Dat is mooi, maar geeft ook aan dat er nog méér mogelijk is”, zei Dippell. “Ik weet dat het in deze regio een gevoelig onderwerp is, maar daarvoor hebben we óók windenergie nodig. Met alleen maar zonne-energie krijgen we de energietransitie niet voor elkaar.”

Volgens Dippell hebben energiegemeenschappen veel potentieel. Ook het kabinet erkent dat inmiddels (zie de Kamerbrief van 13 april 2026). Hierin worden energiegemeenschappen existentiële bouwstenen genoemd om de decentrale ontwikkelingen in het energiesysteem te versterken. “De brief bevestigt wat wij al jaren uitdragen: decentrale oplossingen, waarbij opwek, opslag en verbruik lokaal samenkomen, zijn niet alleen goed voor het klimaat, maar ook goed voor de betaalbaarheid en betrouwbaarheid van het energiesysteem.”

Potentieel verzilveren

De boodschap is helder, stelt Dippell. “Lokale opwek, opslag en verbruik moeten beter op elkaar worden afgestemd. TNO heeft uitgerekend dat decentrale ontwikkelingen tot 24,5 miljard euro kunnen besparen op netinvesteringen. Een groot deel van die besparing komt precies van wat energiegemeenschappen al doen: lokale opwek combineren met slimme opslag en afgestemde vraag. Het kabinet wil dit potentieel nu echt verzilveren. Daar werken we met om|nieuwe energie volop aan mee. Als consument kun je óók meedoen door je bij een energiegemeenschap aan te sluiten. Ben jij al om?”

Namens het bestuur van Zon op Alphen voegde penningmeester Erik de Ruijter nog enkele suggesties aan het verhaal van André Dippell toe. Zo riep hij de deelnemers op om zich aan te melden bij de pilot Glanskern Alphen Samen. Dat is geheel vrijblijvend. Aanmelden kan hier. “Bedenk hierbij dat volgens de Energiewet iedereen in een energiegemeenschap klant bij dezelfde leverancier dient te zijn. Met andere woorden: zorg ervoor dat je in 2027 van energieleverancier kunt veranderen. Sluit geen nieuw contract, want daar zit je dan meteen weer voor een jaar aan vast. Laat een lopend contract stilzwijgend doorgaan; dat kun je doorgaans met een maand opzegtermijn beëindigen.”

De lezing van André Dippell is opgenomen. Klik hier om de opname terug te zien/te beluisteren.